Tijdens een zomervakantie met een vriendin is Carola van Deelen-Lindhout in aanraking gekomen met de Franse taal. ‘De eerste keer dat ik de taal hoorde, werd ik er verliefd op.’ Nu geeft ze Frans in de onderbouw. Met gebaren, liedjes en stoelendans. En vooral veel herhaling. Robert de Raaf is enthousiast over het vak Engels, omdat je dit overal ter wereld goed kunt gebruiken.
Op het digibord in het lokaal van docent Van Deelen in Dordrecht staat: ‘Bienvenue la classe’, ondersteund door het beeld van de Eiffeltoren aan de rivier de Seine. Het is duidelijk: hier wordt Frans gegeven.
Enthousiast begint de lerares te vertellen over haar jeugdherinneringen als 14-jarig meisje. ‘Ik kon met een vriendin mee op vakantie naar Frankrijk en hierdoor kwam ik aanraking met de Franse taal. Het leuke aan een taal is dat het nieuwe deuren opent: een andere cultuur gaat als het ware spreken. Deze kansen wil ik graag aan leerlingen bieden.’ De Raaf, vmbo-docent en sectievoorzitter Engels op Driestar-Wartburg Gouda, haakt hierop in: ‘Engels is de taal van het internet en daarmee ook van de jongerencultuur. Als je jongeren wilt begrijpen, zul je ook een woordje Engels moeten spreken.’
'Je kunt je lessen activerend houden door als docent te kijken door de bril van een leerling'
Robert de Raaf
Gebaren
Elk jaar komt er een nieuwe lichting leerlingen die Frans, Duits en Engels krijgen. Van Deelen zet een bewuste aanpak in. Ze vertelt dat zij tijdens een stage in aanraking is gekomen met de AIM-methode (methode waarin gebruik gemaakt wordt van gebaren om de betekenis van woorden te verduidelijken). ‘Voor de leerlingen is het fijn als ze binnen korte tijd verschillende Franse woorden kennen. Ik probeer een groot deel van mijn les in het Frans te praten. En doordat ik iedere keer dezelfde woorden en gebaren gebruik, doen de leerlingen precies wat ik wil: herhalen en nogmaals herhalen.’
De Raaf vertelt dat de visie op Engels als tweede taal veranderd is. ‘Van de Britse uitspraak als doel is de focus tegenwoordig verlegd naar internationale communicatie. We proberen hierbij aan te sluiten door materialen te gebruiken van over de hele wereld en zoveel mogelijk opdrachten die meer betekenis hebben voor de leerlingen zelf dan alleen op het vlak van taalvaardigheid.’
Knop
Bij het vak Frans wordt de methode Libre services gebruikt. Van Deelen benut de methode als ondersteuning. ‘Het is gevaarlijk als je lukraak de methode gebruikt. Laat de methode niet helemaal los, maar neem die wel als leidraad voor bepaalde thema’s. Door het inzetten van spelletjes en je eigen invulling aan de les te geven, blijven de lessen inspirerend en vernieuwend.’ De docent Engels: ‘Naast actieve, betekenisvolle opdrachten moeten we ook stevig aan de slag met leesvaardigheid. Lezen is voor veel leerlingen een uitdaging en tekstbegrip nog meer. Een beeld zegt meer dan duizend woorden: we proberen leerlingen door klassikale leesuren aan het lezen te krijgen en steken in op het vergroten van de basiswoordenschat, steeds meer door middel van plaatjes. Je kunt je lessen activerend houden door als docent te kijken door de bril van een leerling (welke relevantie dit onderwerp voor de leerling heeft), maar ook kritisch te zijn of de methodeles past bij wat je over het onderwerp wilt meegeven.’
Als je een aantal jaren voor de klas staat, zij er altijd momenten met leerlingen die je bijblijven. Van Deelen merkt op het vooral de momenten zijn waarop de leerlingen met anderen in het Frans een gesprek voeren, dat de “knop” om gaat. ‘Als je ziet dat leerlingen er echt van genieten, dan kan ik daar ook van genieten.’
‘Het zijn vooral de momenten waarop de leerlingen met anderen in het Frans een gesprek voeren, dat de knop om gaat’
Carola van Deelen
Variatie
Als startende docent kan het zoeken zijn op welke manier je leerlingen het beste een vreemde taal aanleert. Enthousiast geeft de lerares Frans tips. ‘Voor startende docenten is het aan te raden om de taal zo levendig mogelijk te maken en te houden voor de leerlingen; wees hierin enthousiast! Bespreek dit met je collega’s vreemde talen, bezoek congressen, zodat je daar weer docenten kunt ontmoeten van wie je kunt leren, zorg voor wisselende werkvormen. Variatie is de sleutel. Gebruik vooral inspiratie van anderen, je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.’ Haar collega Engels vult aan dat het vooral belangrijk is de balans te zoeken. ‘Je bent geen slechte docent als je lesgeeft uit een methode; tegelijk is het belangrijk om te ontdekken wat goed voor jou werkt. Gebruik opdrachten uit het boek die je passend vindt en zoek er materiaal bij dat aansluit bij jouw leerlingen. Wees een voorbeeld voor de leerlingen. Ze zijn op zoek naar identificatiefiguren die hun echt iets mee kunnen geven.’
Stoelendans
Voor docenten met meer dan tien jaar leservaring is het een uitdaging om te blijven zoeken naar vernieuwende ideeën en niet terug te vallen op “methodelessen”. ‘Blijf zoeken naar nieuwe dingen, dan blijf je zelf enthousiast’, geeft Van Deelen aan. ‘Je kunt veel dingen ombuigen naar iets leerzaams: laat een getallenliedje horen en doe ondertussen stoelendans; wie af is, moet een Franse vraag beantwoorden. Op deze manier blijft iedereen bij de les betrokken.’
Het valt De Raaf, die ook docent op de lerarenopleiding Engels van Driestar educatief is, op dat jonge collega's met frisse ideeën en handige (online) tools komen, ook doordat zij met veel gelijkgestemden op de opleiding zitten. ‘Maak daar zeker gebruik van: zij kunnen veel van jouw ervaring leren, maar sta ook open voor hun inbreng.’
Die tip wil ook Van Deelen aan ervaren docenten meegeven: ‘Blijf vooral bij andere mensen kijken. Er kan iets tussen zitten wat je zelf nog niet bedacht had, maar wat wel kan werken.’